Ինչու՞ է կարևոր առողջության առաջնային պահպանման օղակը

Առողջական խնդիրներ ունենալիս Դուք առաջին հերթին առնչվում եք առողջության առաջնային պահպանման (ԱԱՊ) օղակի հետ: Առողջության առաջնային պահպանման բժիշկը (ԱԱՊԲ), կամ որ ավելի հայտնի բնորոշում է՝ ընդհանուր բժիշկը, Ձեր բուժող բժիշկն է: Նա իրականացնում է պացիենտների ընդհանուր բժշկական օգնություն:

Առողջության առաջնային պահպանումը Ձեր առողջության պահպանման
տարբեր ասպեկտներ է ներառում: Քննարկենք ԱԱՊ հիմնաքարային գործառույթները:

Կանխարգելում

Կանխարգելումը ԱԱՊ նշանակալի բաղադրիչներից մեկն է: Կանխարգելման նպատակը տարբեր հիվանդությունների զարգացումը կանխելն է: Այս նպատակով կիրառվում են տարբեր մեթոդներ, ինչպես օրինակ տարեկան բուժզննումներ, սքրինինգներ, պատվաստումներ և այլն:

Բուժզննումներ

Կանոնավոր բուժզննումը հիվանդությունների կանխարգելման և վաղ հայտնաբերման հիմնաքարերից է: Դուք պետք է այցելեք ԱԱՊԲ-ին տարին մեկ անգամ, կամ գոնե երկու տարին մեկ: Կանոնավոր բուժզննումները ներառում են.

• ֆիզիկական զննություն և հիվանդությունների պատմության վերլուծություն,
• պարբերաբար կատարվող արյան անալիզներ և գործիքային հետազոտություններ,
• կանխարգելիչ միջոցներ և պատվաստումներ,
• կենսակերպի հետ կապված խորհուրդներ և աջակցում,
• պացիենտների իրազեկում և ախտանշանների մոնիտորինգ:

Կանոնավոր բուժզննումներն ունեն բազմաթիվ առավելություններ, օրինակ՝

• հիվանդությունների վաղ հայտնաբերում,
• հիվանդությունների կանխարգելում,
• առողջության պահպանման անհատական պլան
• Ձեր բժշկի հետ վստահելի հարաբերությունների կառուցում:

Սքրինինգներ

Սքրինինգները կանխարգելիչ բուժօգնության կարևոր մասն են, քանի որ դրանք օգնում են հայտնաբերել պոտենցիալ ծանր հիվանդությունները վաղ փուլերում: Սովորաբար, այս փուլում Դուք կարող եք ախտանշաններ չունենալ: Ձեր տարիքից, սեռից, ընտանեկան պատմությունից, ռիսկի գործոններից և ուղեկցող հիվանդություններից կախված գուցե հատուկ սքրինինգների կարիք ունենաք: Ահա ամենատարածված սքրինինգային հետազոտությունների ցանկը.

• Արյան մեջ խոլեստերինի մակարդակը որոշվում է սիրտանոթային հիվանդությունների ռիսկի գնահատման համար:
• Կղանքում արյան հայտնաբերման թեստը խորհուրդ է տրվում 50 տարեկանից սկսած: Կղանքում արյան առկայությունը կարող է հաստ և ուղիղ աղիների քաղցկեղի նշան լինել:
• PAP թեստը (PAP քսուք) խորհուրդ է տրվում մինչև 65 տարեկան, ակտիվ սեռական կյանք ունեցող կանանց: Այն հայտնաբերում է արգանդի վզիկի քաղցկեղը:
• Մամոգրաֆիան խորհուրդ է տրվում 50 տարեկանից հետո, տարեկան 1 կամ 2 անգամ: Այն հայտնաբերում է կրծքագեղձի քաղցկեղը:
• Կոլոնոսկոպիան խորհուրդ է տրվում 50 տարեկանից հետո, հաստ աղու քաղցկեղի և պոլիպների հայտնաբերման համար:
• Դիաբետի և պրեդիաբետի սքրինինգը խորհուրդ է տրվում 45 տարեկանից սկսած՝ անկախ քաշից:

Սուր հիվանդությունների վարում

ԱԱՊ բժիշկները ախտորոշում և բուժում են տարբեր հիվանդություններ: Ահա նրանց կողմից բուժվող սուր հիվանդությունների և ինֆեկցիաների ցանկը.

• Հարբուխ, գրիպ և այլ շնչառական վարակներ 
• Անգինա և կոկորդի այլ վարակներ
• Ականջի վարակներ
• Հարքթային խոռոչների վարակներ
• Թոքաբորբ
• Բրոնխիտ
• Միզուղիների վարակ
• Մաշկային վարակներ (օրինակ՝ իմպետիգո, ցելյուլիտ)
• Գաստրոէնտերիտ (օրինակ՝ սննդային թունավորում, վիրուսային գաստրիտ)
• Գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքս հիվանդություն (ԳԷՌՀ)
• Ստամոքսի խոցեր
• Կոնյուկտիվիտ
• Մոնոնուկլեոզ
• Արևայրուքներ
• Միջատների խայթոցներ
• Սպորտային վնասվածքներ (գերձգումներ, սալջարդներ, ոսկրերի կոտրվածքներ)
• Փոքր վնասվածքներ (կտրած և քերծված վերքեր)

Եթե պացիենտն ունի ավելի լուրջ հիվանդություն, ԱԱՊԲ-ը կարող է ուղղորդել նեղ մասնագետի մոտ (օրինակ՝ մաշկաբան, թոքաբան) հետագա ախտորոշման և բուժման համար:

Քրոնիկ հիվանդությունների վարում

Քրոնիկ հիվանդությունների վարման հարցում հնարավոր չէ թերագնահատել ԱԱՊԲ-ների դերը: Քրոնիկ հիվանդությունները երկարատև վիճակներ են, որոնք կարող են ախտահարել տարբեր օրգաններ: ԱԱՊԲ-ը ախտորոշում և բուժում է բազմաթիվ հիվանդություններ, օրինակ՝

• Շաքարային դիաբետ
• Բարձր զարկերակային ճնշում
• Արյան բարձր խոլեսթերին
• Սրտային հիվանդություններ (օրինակ՝ աթերոսկլերոզ, կարդիոմիոպաթիա)
• Ասթմա
• Արթրիտ
• Թոքերի քրոնիկ օբստրուկտիվ հիվանդություն (ԹՔՕՀ)
• Վահանձև գեղձի հիվանդություններ (հիպոթիրեոզ, հիպերթիրեոզ)
• Ճարպակալում
• Դեպրեսիա և տագնապ
• Նյութերի չարաշահումներ (օրինակ՝ ալկոհոլի օգտագործման խանգարում)

Կանանց բուժօգնություն

ԱԱՊԲ-ները նաև ախտորոշում և բուժում են կանանց վերարտադրողական համակարգի հետ կապված հիվանդությունները: Մասնավորապես, ԱԱՊԲ-ները կարող են վարել.

• դաշտանադադարը,
• օստեոպորոզը,
• հետծննդաբերական դեպրեսիան,
• անմիզապահությունը:

ԱԲԲ-երը կարող են նաև օգնել հղիության կանխարգելման, պլանավորման և նախածննդյան խնամքի հարցում, իրականացնում են որոշ հետազոտություն(օրինակ՝ PAP թեստ):

Տղամարդկանց բուժօգնություն

ԱԱՊԲ-ները կարող են ախտորոշել և բուժել տղամարդկանց վերարտադրողական համակարգի հետ կապված հիվանդությունները, օրինակ՝

• շագանակագեղձի հիվանդություններ (օրինակ՝ շագանակագեղձի բարորակ հիպերպլազիա)
• էրեկտիլ դիսֆունկցիա
• անմիզապահություն

Հոգեկան առողջության հետ կապված խնդիրներ

Ձեր ԱԱՊ-ը կարող է նաև վարել հոգեկան առողջության հետ կապված խանգարումները, ինչպիսիք են, օրինակ, տագնապը և դեպրեսիան: Երբեմն Ձեզ կարող են նաև ուղղորդել հոգեբանի կամ հոգեբույժի մոտ:

Քրոնիկ ցավի վարում

Երեք ամիս և ավել ձգձգվող ցավը կոչվում է քրոնիկ ցավ: Վերջինս շատ հաճախ է հանդիպում՝  ԱՄՆ-ում մեծահասակների  20%-ից ավելին ունի քրոնիկ ցավ: Քրոնիկ ցավի օրինակներն են մեջքի ցավը, արթրիտը, գլխացավերը և նեյրոպաթիկ ցավը: Քրոնիկ ցավի բուժմամբ զբաղվում են տարբեր մասնագետներ զբաղվել, ներառյալ առողջության առաջնային պահպանման բժիշկները: Նրանք բուժում են ցավի պատճառը, տալիս խորհուրդներ կենսակերպի և սթրեսի կառավարման հետ կապված, և բարդ դեպքերում, ուղղորդում այլ մասնագետի մոտ (ցավի մասնագետ, նյարդաբան, հոգեբույժ):

Ապահովում հասանելիություն նեղ մասնագետներին

ԱԱՊԲ-ները կարող են զբաղվել ցանկացած առողջական խնդրով: Նրանք կարող են նշանակել անալիզներ և հետազոտություններ, դուրս գրել դեղորայք: Սակայն նրանք նաև համագործակցում են նեղ մասնագետների հետ: Բժշկական նեղ մասնագիտական բուժօգնություն իրականացնողները, կամ այլ կերպ՝ նեղ մասնագետները, բուժում են կոնկրետ օրգաններ, օրինակ՝ սիրտ, թոքեր, երիկամներ և այլն: Հիմնականում նեղ մասնագետների մոտ խորհրդատվության գրանցվելու համար անհրաժեշտ է ԱԱՊԲ-ի կողմից ուղղորդում:

Առողջության առաջնային պահպանման առավելությունները

• ԱԱՊԲ-ի մոտ կանոնավոր հաճախելը նվազեցնում է առողջապահական ընդհանուր ծախսերը և կարող է երկարաժամկետ կտրվածքով խնայել Ձեր գումարը:
• Ձեր ողջ բժշկական պատմությունը լինում է մեկ վայրում:
• Դուք ավելի քիչ եք այցելում հոսպիտալներ կամ դիմում Շտապ Օգնության:
• Ավելի լավ հաղորդակցություն. ավելի հեշտ է խոսել ծանոթ մարդու հետ, հարազատ միջավայրում:

Ինֆորմացիայի աղբյուրներն են.
American Academy of Family Physicians
WHO
John Hopkins Medicine
MedlinePlus
Harvard Health Publishing